Słownik pojęć zegarkowych dla początkujących – od A do Z

Świat zegarków potrafi zachwycić precyzją, historią i designem. Jednak dla początkujących entuzjastów może też on wydawać się trudny do zrozumienia – pełen fachowej terminologii, skrótów i pojęć. Jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z zegarkami, ten kompletny słownik zegarkowy od A do Z pomoże Ci odnaleźć się w temacie i zrozumieć, co naprawdę oznaczają hasła, które widzisz w opisach modeli i recenzjach.

Zapraszamy do lektury – niezależnie od tego, czy dopiero kupujesz swój pierwszy zegarek, czy chcesz uporządkować wiedzę. To słownik, którego brakowało w polskim internecie.

---

A

Automatyczny (zegarek) – rodzaj zegarka mechanicznego, który nakręca się samoczynnie dzięki ruchom nadgarstka. Nie wymaga baterii ani ręcznego nakręcania (choć często można też nakręcić go ręcznie).

Antymagnetyczny – zegarek lub jego komponenty odporne na działanie pól magnetycznych. Wysoka ekspozycja na pole magnetyczne może zaburzyć precyzję chodu.

---

B

Bezel – pierścień wokół tarczy zegarka. Może być nieruchomy lub obrotowy (np. w zegarkach nurkowych). Czasami ma skalę do mierzenia czasu nurkowania, tachymetru lub drugiej strefy czasowej.

Bateria (Quartz) – źródło zasilania w zegarkach kwarcowych. Zazwyczaj wystarcza na 1–3 lata pracy.

---

C

Chronograf – zegarek z funkcją stopera. Ma dodatkowe przyciski oraz subtarcze umożliwiające pomiar czasu z dokładnością do 1/10 sekundy.

Complication (komplikacja) – każda dodatkowa funkcja zegarka poza wskazaniem godziny. Np. datownik, fazy księżyca, GMT, tourbillon, minutnik, alarm.

---

D

Diver (zegarek nurkowy) – zegarek przystosowany do nurkowania. Cechuje się wodoszczelnością (minimum 100 m), zakręcaną koronką, świecącymi indeksami i obrotowym bezelem.

Datownik – funkcja wyświetlania daty, często zintegrowana z mechanizmem zmieniającym ją automatycznie o północy.

---

E

ETA – szwajcarski producent mechanizmów zegarkowych, będący częścią grupy Swatch. Mechanizmy ETA są stosowane w wielu prestiżowych markach.

Enamel (emalia) – technika zdobienia tarcz zegarków polegająca na wypalaniu warstw szkliwa w wysokiej temperaturze. Bardzo trwała i estetyczna.

---

F

Flyback – funkcja w zaawansowanych chronografach, pozwalająca natychmiastowo zresetować i uruchomić stoper jednym przyciskiem – bez konieczności zatrzymywania.

Fazy księżyca (Moonphase) – komplikacja przedstawiająca aktualną fazę księżyca na małej subtarczy. Pożądana przez kolekcjonerów.

---

G

GMT (Greenwich Mean Time) – funkcja umożliwiająca śledzenie drugiej strefy czasowej. Użyteczna dla podróżników.

Giloszowanie – dekoracyjna technika zdobienia tarczy cienkimi, precyzyjnymi liniami w geometryczne wzory. Często wykonywana ręcznie.

---

H

Helium Escape Valve (zawór helowy) – technologia stosowana w profesjonalnych zegarkach do nurkowania głębinowego. Umożliwia uwolnienie gazu, który mógłby uszkodzić zegarek podczas dekompresji.

Hacking seconds – funkcja zatrzymania sekundnika przy wyciągnięciu koronki, co ułatwia precyzyjne ustawienie czasu.

---

I

Indeksy – oznaczenia godzin na tarczy. Mogą mieć formę cyfr, kresek, kropek, a nawet kamieni szlachetnych. Często pokrywane substancją luminescencyjną.

In-house – mechanizm zaprojektowany i wyprodukowany przez samą markę zegarkową. Uznawany za wyznacznik prestiżu.

---

J

Jewels (kamienie łożyskowe) – syntetyczne rubiny używane w mechanizmach zegarków do zmniejszania tarcia i zużycia ruchomych części.

---

K

Kaliber – oznaczenie konkretnego mechanizmu zegarkowego, np. ETA 2824-2. Pozwala określić funkcje i parametry techniczne.

Kwarcowy (Quartz) – zegarek zasilany baterią, wykorzystujący drgania kryształu kwarcu do odmierzania czasu. Bardzo precyzyjny.

---

L

Luminescencja (lume) – świecąca powłoka nakładana na indeksy i wskazówki, umożliwiająca odczyt godziny w ciemności. Popularne substancje to Super-LumiNova i tritium.

---

M

Manualny naciąg – zegarek mechaniczny wymagający codziennego, ręcznego nakręcania. Często spotykany w modelach vintage i klasycznych.

Mineralne szkło – hartowane szkło stosowane w zegarkach. Odporne na pęknięcia, mniej na zarysowania. Tańsze niż szafirowe.

---

N

Nakręcanie – proces dostarczania energii do sprężyny napędowej. Może być ręczny (manual), automatyczny lub zastępowany baterią (Quartz).

Nivachoc/Nivaflex – nowoczesne materiały stosowane w mechanizmach, odporne na wstrząsy i rozciąganie. Zwiększają trwałość i precyzję zegarka.

---

O

Open heart – projekt tarczy, w którym widoczne jest „serce” mechanizmu – balans lub koło wychwytowe. Popularny efekt stylistyczny.

Oyster – kultowy typ koperty zaprojektowany przez Rolex – wodoszczelny, szczelnie zamknięty, z zakręcaną koronką i deklem.

---

P

Perłowa tarcza (mother-of-pearl) – tarcza wykonana z masy perłowej, charakteryzująca się naturalnym połyskiem i unikalną strukturą.

Power reserve (rezerwa chodu) – czas, przez jaki zegarek działa bez nakręcania. Może wynosić od 36 do nawet 10 dni.

---

R

Rotomat (watch winder) – urządzenie do przechowywania i automatycznego nakręcania zegarków automatycznych, gdy nie są noszone.

Retrograde – wskazówka, która po osiągnięciu końca skali wraca do punktu wyjścia, zamiast zataczać pełne koło. Efektowne rozwiązanie mechaniczne.

---

S

Skeleton – zegarek o odsłoniętym mechanizmie – tarcza (lub jej brak) pozwala oglądać pracujące koła zębate i sprężyny.

Szafirowe szkło – najtrwalsze i najbardziej odporne na zarysowania szkło stosowane w zegarkach. Niemal niemożliwe do porysowania.

---

T

Tachymetr – skala na bezelu lub tarczy zegarka chronograficznego, służąca do obliczania prędkości na podstawie czasu przejazdu ustalonego dystansu.

Tourbillon – zaawansowana komplikacja redukująca wpływ grawitacji na dokładność mechanizmu. Często stosowana jako pokaz mistrzostwa zegarmistrzowskiego.

---

U

UTC (Coordinated Universal Time) – uniwersalny czas koordynowany, stosowany jako odniesienie w zegarkach z funkcją GMT.

---

V

Vintage – określenie dla zegarków starszych, często z lat 50–80, które mają wartość kolekcjonerską. Zegarki vintage są modne i poszukiwane.

---

W

Wodoszczelność (WR) – parametr określający odporność zegarka na kontakt z wodą. Najczęstsze oznaczenia to 30 m, 50 m, 100 m, 200 m itd. (choć nie oznaczają dosłownie głębokości nurkowania).

---

Z

Zakręcana koronka – koronka zabezpieczona gwintem, zwiększająca szczelność zegarka. Spotykana głównie w zegarkach nurkowych i sportowych.

Zegarmistrzostwo – rzemiosło (a często sztuka) konstruowania i naprawy zegarków. Najwyżej cenione są marki pielęgnujące tradycje zegarmistrzowskie ręcznej produkcji.

---

Zakończenie

Poznanie zegarkowej terminologii to pierwszy krok w kierunku świadomego wyboru idealnego czasomierza i zrozumienia pasji, która łączy tysiące kolekcjonerów na całym świecie. Mamy nadzieję, że ten słownik pojęć zegarkowych od A do Z będzie dla Ciebie przydatnym punktem odniesienia – zarówno przy pierwszych zakupach, jak i w dalszym zgłębianiu świata zegarków.

Chcesz wiedzieć więcej? W kolejnych artykułach rozwiniemy najciekawsze pojęcia i pokażemy ich zastosowanie w praktyce.